Interview With Our Graduate Sorwar Alam: “Journalism Does Not Exist Without Language. No Matter How Much Turkish You Know, İt İs Not Enough.”
Published Date: 30 November 2021
95 views
30 November 2021
95
Interview With Our Graduate Sorwar Alam: “Journalism Does Not Exist Without Language. No Matter How Much Turkish You Know, İt İs Not Enough.”


During his visit to the International Student Center, we had a pleasant interview with Sorwar Alam, our 2011 international graduate of Istanbul University, Faculty of Communication, Department of Journalism, Anadolu Agency's Asia-Pacific region chief correspondent. We offer it for your use.

İlk önce sizi tanıyarak başlayabilir miyiz? Sorwar Bey kimdir, nerelidir, ne iş yapar?
İsmim Sorwar. Bangladeşliyim. 2006 senesinde Türkiye’ye geldim. Geldikten sonra ilk olarak İstanbul Üniversitesi’nde hazırlık okudum. Sonra 2007’de gazetecilik bölümüne başladım. 2011’de mezun oldum. 2012’de yüksek lisansa başladım. Yüksek lisanstan da 2014’te mezun oldum. 2015’te doktoraya başladım. Tabi yüksek lisans mezunu olduktan sonra resmi olarak çalışmaya başladım. Ondan öncesinde ‘freelancer’ olarak birçok yerde çalıştım. Sabah Gazetesi’nde ve TRT’de ‘freelancer’ olarak çalıştım. Daha sonrasında haberler.com sitesinde de çalıştım. Sonra yüksek lisansı bitirir bitirmez Yenişafak'ta başladım. Yenişafak İngilizce o zaman daha yeni kuruluyordu. Orada bir sene çalıştım aynı anda da doktoraya devam ettim.
Sonra Anadolu Ajansı’ndan teklif geldi. Tabi gazetecilik okuyunca en büyük hedef Anadolu Ajansı oluyor. O teklifi kabul ettim ama orada bir şart vardı: En az bir sene Ankara’da kalmak gerekiyordu. Sonra Ankara’ya gittim. Bir sene, iki sene, üç sene derken Ankaralı oldum. Doktorayı bırakmak zorunda kaldım ve şuan Anadolu Ajansı’nda İngilizce haberlerin Asya-Pasifik bölgesinden sorumlu başmuhabir olarak çalışıyorum. Yaptığımız çalışmalar o bölgedeki muhabirlerle iletişime geçmek, onları yönlendirmek, onların haberlerini takip etmek, hangi haberi nerede, nasıl yapacaklarının ve o haberlerin son takibini yapmak. Aynı zamanda yayıncılık görevi yapıyorum.

“2006 yılında Türkiye’ye geldim” dediniz. Nasıl karar verdiniz? Bangladeş’ten İstanbul’a o yolculuk nasıl geçti? Neden Türkiye? Sonrasında neden İstanbul Üniversitesi?
Aslında neden Türkiye derken başka bir seçenek yoktu. Şu şekilde, bir yurtdışı hayalim yoktu aslında. Bir arkadaşımla beraber başvuru yapmıştık. Sonra burs kazandık.

Türkiye Bursları ile mi yani?
Yok, o zaman Türkiye Bursları’yla gelmedik. Özel bursla geldik. Bursu kazanınca Türkiye’yi biraz daha araştırmaya başladım. Tabi o günlerde bizim üniversitelerde şöyle öğretiliyordu: “Türkiye, Avrupa’nın hasta adamı”. Ezberliyoruz, ama neden? İşte yüz sene önce Avrupalıların koyduğu o tabirler hâlâ kullanılıyor. Etrafıma sorduğumda “Türkiye fakir bir ülke” diyorlardı; tabi o zaman Türk lirasından altı sıfır atılmamıştı ya da atılmıştı ama bizim oralarda bilinmiyordu. Bir arkadaşım “orada paranın değeri çok düşük” demişti. Biliyorsunuz bizden biri yurtdışına gidince hep paranın değerini düşünüyor, hani çalışıp bir şeyler kazanabilir miyiz diye düşünüyorlar. Ailemle görüştüm, onlar “karar senin, istersen git” dediler. Kendi ülkemde üniversite ikinci sınıftaydım. Sonra o şekilde üç arkadaş beraber Türkiye’ye geldik.
İstanbul Üniversitesi’ni de şu sebeple seçtik: Hem ismi için hem de sosyal alanlarda iyi üniversite olduğunu duymuştuk. Türkçemiz yoktu, hiç bilmiyorduk. Hatta vizemizde “Giriş Vizesi” yazıyordu. Biz de onu okurken “Greece” diye okuyoruz yani “Yunanistan vizesi” diyoruz. “Ya biz Türkiye’ye gidiyoruz, niye burada Yunanistan vizesi yazıyor?” diye düşündük, yani Türkçemiz o kadardı. Sonra geldik, Türkçe öğrendik. İstanbul’da kaldık.

Peki, yıllarca İstanbul’da yaşadınız. Bugün belki de kaçıncı kez İstanbul’a geldiniz. Bugünkü gelişinizle ilk gelişinizi kıyaslarsanız arada nasıl bir fark var? İlk geldiğinizde İstanbul sizde nasıl bir intiba bıraktı? Şimdi geldiğinizde nasıl bir intiba bırakıyor?
Vallahi ilk geldiğimde İstanbul bir hayal şehriydi aslında. Yani Avrupa’nın göbeğinde imparatorlukların geçtiği, hiç görmediğim bir hayal şehriydi. İlk Atatürk Havalimanı’na indikten sonra Marmara Denizi’nden doğru geliyorduk. Aksaray’a gelirken o masmavi su bile şaşırttı bizi. Her şeyi taşı, toprağı sizi heyecanlandırıyordu. Tabi senelerce kaldıktan sonra İstanbul’un bütün değişikliklerine şahit olduk. Yani, biz geldiğimizde metrobüs yolları yoktu mesela, metrobüs yolu yapılıyordu. O günlerde sadece iki metro hattı vardı, şimdi neredeyse her yerde metro var. Bu değişiklikleri yaşadık.
İstanbul’un değişimini, İstanbul’la beraber Türkiye’nin değişimini gördük. Sonra Ankara’ya gittim. Ankara’ya gidince hep “İstanbul daha güzel” diye düşündüm. İstanbul’u sevdiğim için ve bütün arkadaşlarım burada olduğu için özlüyorum. Bir de İstanbul’un kendine has, insanı kendine çeken bir şeyi var. İlk Türkiye’ye geldiğimizde İstanbul’a gelmiştik. O zaman, o heyecanı hissetmemiştik, şimdi hissediyoruz İstanbul dışından gelince.

Gazetecilik okumaya nasıl karar verdiniz? Gelmeden mi karar verdiniz yoksa burada Türkçe hazırlık okurken mi gazetecilik okumaya karar verdiniz?
Aslında gazetecilik okuma kararını gelmeden önce verdim. Bizim ülkelerde hep tıp ya da mühendislik gibi bölümler var, ben de lisede sayısal bölüm mezunuydum. Bizde ya tıp ya da mühendislik okuyacaksın gibi bir şey var. Daha sonra sözel bölümlerden ne okuyabilirim diye düşündüm. Gazeteciliği düşündüm. Neden gazetecilik? Topluma o günkü düşünceyle, hayal gücüyle bir şeyler söyleyebilirsin, insanlara fikir verebilirsin, yönlendirebilirsin. Bizim toplumlarda hep mühendis var doktor var ama bu tarz insanlara da ihtiyaç var diye düşünmüştüm ve bu şekilde gazetecilik okumaya karar verdim.

Bildiğim kadarıyla bir dönem savaş muhabirliği yaptınız. O dönemde bulunduğunuz bölge Myanmar’dan biraz bahsedebilir misiniz? Sizin için nasıl bir tecrübeydi?
Arakan bölgesi 2012 senesinde çok fazla ön plana çıktı. Ondan önce de Bangladeş’te Arakanlı mülteciler vardı. O mülteci kamplarına gidiyorduk sonra 2012 senesinde bir olay patladı. Buradan da gazetecilerle beraber gittik. Sonra çok çetin bir gece yolculuğu geçirdik. Bu gece yolculuğuyla yasadışı bir şekilde karşı tarafa geçtik. Myanmar ve Bangladeş arasında küçücük bir nehir var. O nehri geçince karşı tarafa geçiyorsun, ama tabi bu yasak. Orada askerler var bazen gelip gidiyorlar. Biz de o zaman duyduk ki karşı taraftan çok fazla mülteci akını var. Bangladeş hükümeti o zaman bu mülteci akınını çok fazla dillendirmek istemedi. Hatta mülteciler gelince yakalayıp geri gönderiyorlardı.
Biz oraya gittiğimizde bize yol gösteren arkadaşlar vardı. Onlar dedi ki, gece 12’de karşı tarafa geçebiliyoruz. Çünkü gece 12’de nöbet değişimi oluyor. Şehir merkezinden dört saatlik bir yolculuktan sonra o bölgeye gittik. Arabayı kenara bıraktık. Sonra tarla içinden devam edelim dedik. Tabi yağmur sezonu olduğu için tarla bayağı çamurlu. Sonra o çamurların arasından geçtik. Ondan sonra küçücük bir su yolu var, ama içinde su yok çamur var. Bayağı bir yürüdük, daha sonrasında da bir tekneyle karşı tarafa geçtik. Orada bir toplama kampına geçtik teknelerle. Orada insanlarla görüştük. Hatta yaşlı bir kadın vardı bize “Niye gidiyorsunuz?”, “Nereden geldiniz?” gibi sorular sordu. Oraya gelmek için 2 gün yürümüş yaşlı kadın. Ona uzattığımız mikrofona sarılarak konuşuyor ve ağlıyordu. Yani yaşamak için, destek almak için ne bulduysa onu tutuyordu. Kadının mesela büyük bir ailesi varmış, çocukları, torunları varmış, ama hiç kimsesi kalmamıştı, tek başınaydı. Hayatta kalmayı başarmış, evini yakmışlar ve kimin nereye kaçtığını bilmiyordu.
Bu şekilde dramlar gördük ve kameraya çektik. Tabi çektikten sonra geri dönerken Bangladeş askerleri bizi yakaladı kontrol noktasında. Nereye gittiğimizi, o bölgede ne yaptığımızı sordular, altı saat kadar tuttular bizi. Her yerimiz çamur içindeydi. Askerlere ne anlatsak yalan oluyor, onlar da anlıyordu. Sonra Ramazan günleriydi. İşte sahur vakti biz askerlere dedik ki: “Hiçbir şey vermeseniz bile bir su verin, oruç tutacaklar.” Öyle deyince şaşırdılar, “Abi bunlar Müslüman mı?” “Evet, Müslüman” dedikten sonra “tamam” dediler. Bangladeş askeri onların Müslüman olduğunu bilmiyordu tabi, Türk gazetecilerle beraber gittik ya… Ondan sonra birkaç kez daha gittik ama sonraki gidişlerimiz bu kadar zor olmadı. 2014, 2016, 2017, 2018’de gittik. Arakanlı mültecilerin bütün dramlarına şahit olduk.

Muhabirlik tecrübenizde hiç unutamadığınız bir anınız var mı?
Aslında birçok anı var böyle, normalde röportajlar olur. Belli bir yaşa geldikten sonra muhabirlerin çok anısı olur. Hem çok dram yaşayan insanlarla röportaj olur hem de bazı dönemlerde çok önemli kişilerle röportaj olur. Mahathir Muhammed (Malezya eski başbakanı) ile röportaj yaptım mesela, o benim için bir hayaldir. O dönem Müslüman dünyasındaki iki liderden bir tanesi, öyle diyebiliriz.
Bir program için Mardin’e gitmiştim. Gece Mardin kalesinde fotoğraf çekiyordum. O kalenin dibinde iki adam içki mi içiyor ne yapıyor bilmiyorum. Yanıma gelip “Ne yapıyorsun?” falan dediler. Fotoğraf çektiğimi söyledim, bir türlü anlatamadım, illa dövecekler beni. “Siz muhbirsiniz, sizi devlet gönderdi.” falan demeye başladılar. Devletle bir alakası yok, “beni görüyorsunuz, devlet gibi mi görünüyorum” dedim. Bayağı bir uzun sürdü tartışma. En son orada yerli biri vardı, o geldi, “Bu bizim misafirimiz, böyle olmaz.” dedi. O biraz ilginç bir anı oldu.

O zaman muhabirlik mi yapıyordunuz yoksa öğrenci miydiniz? Yıl kaçtı?
Yok, muhabirlik yapmıyordum. 2013-2014 yıllarıydı.

Peki ajans yoğun mu? Ajansta bir gün nasıl geçiyor? Haber akışı nasıl oluyor? Bizim için bilmediğimiz bir dünya ajans.
Ajansta biraz önce anlattığım gibi üç aşama var. Ve her üç aşamada da çalıştım. Muhabir olarak girdim, başmuhabir yardımcısı olarak devam ettim. Şimdi ise başmuhabir olarak çalışıyorum. Muhabir olarak çalıştığında çok fazla baskı oluyor muhabirlere. Mesela İngilizce haberler yaptığında çok fazla dışarı çıkmıyorsun. Ya da diyelim ki çıkıyorsun Ankara’da veya İstanbul’da cumhurbaşkanlığında bir program var. Programı canlı takip ediyorsun. Canlı takip ederken bir şeyler söylüyor, onu flaş geçiyorsun. Ajans olduğunuz için son dakika flaş haberini geçmeniz lazım. Zaten biliyorsun gazeteler, televizyonlar son dakika haberlerini çoğunlukla ajanstan alıyor. Anında onu hem çevirmek zorundasın hem de doğru olacak. Cumhurbaşkanı’nın bir konuşmasında bir kelimeyi yanlış çevirdiğinde, hatta bir bağlacı bile değiştirdiğinde çok şeyler değişebilir. Bunu canlı takip etmek ne kadar tecrübeli olsa bile bütün muhabirleri geriyor.
Onun dışında normal haberleri de hızlı bir şekilde vermeye çalışıyorsun, diğer gazetelerden ya da internet sitelerinden çok daha hızlı vermeye çalışıyorsun çünkü sizden almak isteyen televizyon ve gazeteler var. Bir de ajans habercilikte şöyle bir şey var: Bir flaş geçtiğiniz zaman o haberin kısa haberini beş on dakika içinde yazmanız lazım, konuşmasını bitirsin de ondan sonra o haberi yazayım, akşam eve gideyim olmuyor. Özellikle o canlı yayınlar olduğu zaman bunlar oluyor. Mesela dışişleri bakanı çok önemli bir ülkenin dışişleri bakanı ile toplantı yaptığında bunlar oluyor. Savunma bakanlığından açıklama oluyor Doğu Akdeniz’le ilgili onu İngilizce’ye çevirdiğiniz zaman bunun arka planını anlatmanız lazım, eksik olduğu zaman haber eksik kalıyor. Fakat Türkçe’de öyle olmuyor. İşte bu tarz şeyler yaparken zorlanıyorsun.
Ya da Türkiye’nin kendisine has bir anlatım şekli var. Herhangi bir olayda, diyelim ki mülteci olaylarında Türkiye’de bazı kelimeler ve ton kullanılıyor ya da anlatım şekli kullanıyor. Bunu uygulamak zorundasın. Yurtdışından birileri bir açıklama yapıyor ama o açıklamayı bizim anlatım şeklimize göre hazırlamamız lazım, işte bunlar muhabiri zorluyor.

Baş muhabir olarak sahaya çıkmanız gerekiyor mu?
Yok, sahaya çıkmaya gerek yok hatta çıkamazsın bile, masa başında olduğun zaman bir sürü görev ve sorumluluklar oluyor. Akşam saatlerinde çalıştığınız zaman bütün masanın sorumlusu sizsiniz. Her şeyden siz sorumlu oluyorsunuz.

Bir mesai saatiniz var mı? Akşama da kalıyor musunuz?
Tabi, tabi 7/24 çalışıyorsunuz. Ona göre mesai saati değişiyor. Sabah 8:00’den başlıyor 8 saat 16:00’ya kadar, 16:00’dan başlıyor 8 saat, bu şekilde devam ediyor. Ve bunların aralarında da biri 8:00’de işe geliyor, biri 10:00’da başlıyor, biri 11:00’de ve gün boyu o sirkülasyon devam ediyor.

Gazetecilik okuyan öğrencilere bir tavsiyeniz var mı?
Gazetecilik okuyan öğrencilere tavsiyem şu: Yabancı dile çok ihtiyaç var. Bunu biz okurken de hocalar söylüyordu. Hatta o günlerde bir kulüp açmıştık. Ben ve iki üç arkadaşım ders veriyorduk. Aslında gazetecilikte dil olmadan olmuyor. Ne kadar Türkçe bilseniz de yeterli olmuyor. Sonuçta Türkiye öyle bir bölgede ki, tek Türkiye değil herhangi bir ülkede de uluslararası alanı görmezseniz, anlamazsanız olmuyor.
Bir de gazetecilik aslında şöyle bir şey değil, alanın içine girdikten sonra okulda okuduklarımızla sahada yaptıklarımızın arasında dağlar kadar fark var. Okulda çok fazla kavramlar ve teorik bilgiler öğreniyoruz. Bir de gazeteciliğin içerisinde şunu gördük, matematikçi var, iktisatçı var, uluslararası ilişkilerden gelen var. Hemen hemen bütün bölümlerden gelen var ama gazetecilikten gelenlerin sayısı çok az. İlk gittiğimde alanda da bunun mücadelesini verdim: “Niye gazetecilik mezunu almıyorsunuz?” Orada bizim müdürlerimizin dediği şey şuydu: “Ben gazetecilikten birini aldıktan sonra da altı ay eğitim vermek zorunda kalıyorum çünkü buradaki yazı dilini okulda öğrenmiyor. İktisattan birini de alsam altı ay eğitim vermek zorunda kalıyorum. Ben ona altı ay eğitim verdikten sonra onu zaten gazeteci yapıyorum, ayrıca fazladan iktisat bilmiş oluyor. Uluslararası ilişkilerden birini alsam hem eğitim veriyorum hem de uluslararası ilişkilere hâkim.” Bu tarz şeylerden dolayı zor oluyor. O yüzden gazetecilik öğrencilerinin ikinci sınıftan itibaren o işe başlaması gerekiyor.
Bizim bir hoca vardı. Mezun olduktan sonra da, mezun olmadan önce de en az altı ay çalışmak zorundasınız diyordu. O altı aya ne kadar erken başlarsanız o kadar erken işe girmiş olursunuz. O yüzden gazetecilik öğrencilerinin ikinci sınıftan itibaren bir yerlerde çalışmaya başlaması lazım.

Çok teşekkür ederim. Ağzınıza sağlık.
Ben de teşekkür ediyorum.

Röportaj: Zeynep Nur NASIR




Photo Gallery